عوامل مؤثر در مهاجرتهای روستا _ شهری

در مورد عوامل مؤثر بر پدیده مهاجرت روستا  شهری نظریاتی گوناگون ارائه شده است، اما به طور كلی علل مهاجرت روستاییان بخصوص جوانان را به دو دسته كلی می توان تقسیم نمود:

1.عوامل مربوط به نیروی جاذبه شهرها : این عوامل ممكن است اقتصادی اجتماعی یا فرهنگ و زرق و برق شهری باشد كه در وهله اول جوانان روستایی را به سوی خود جذب می كند.

2.عوامل مربوط به دافعه روستاها : این عوامل نیز مانند سدی در برابر جوان روستایی می باشد؛ بیكاری، كمبود درآمد، نبود امكانات تفریحی و ... همه در دفع جوان از روستا مؤثر است.

 به طور كلی در قدیم ترین آثار مرتبط با شناخت عوامل مؤثر در مهاجرت های روستا  شهری، آموزش همگانی و انجام خدمت نظام به عنوان دلایل اصلی مهاجرت مطرح می شود به طوری كه گوستاو لوبون، نویسندة فرانسوی ، در كتاب روانشناسی توده ها می گوید اگر آموزش و پرورش ما بی فایده بود، می توانستیم به حال بچه های بدبخت اكتفا كنیم؛ اما آموزش و پرورش متضمن خطر ی بسیار جدی تر است ؛ كسانی كه آموزش می بینند نسبت به شرایطی كه در آن متولد شده اند، نفرتی شدید پیدا می كنند و در پی فرار از آن برمی آیند.

 " امیل مانسو" و " ملین"  با طرح خدمت نظام به عنوان مهم ترین دلیل مهاجرت روستا_ شهری معتقدند: " بطالتی كه برای ارتشیان در دورة خدمت زیر پرچم فراهم می شود، آنها را فاسد و سست می كند. اگر روستاها خالی از جمعیت می شود برای این است كه روستاییان در لباس ارتشی عادت سختكوشی طبقه اجتماعی خود را از دست می دهند." (امیل مانسو)

" از آن زمانی كه خدمت نظام وظیفه عمومی روستازادگان را به پادگان های شهری كشاند، شدت مهاجرت دو برابر شده است." (ملین)

بررسی نوشته های مربوط به اواخر دهه 50 و اوایل دهه 60 ، دلایل اساسی مهاجرت های روستا  شهری را با ساختارهای اقتصادی مرتبط می سازد. تئوری های عدم تعادل، مهاجرت را ناشی از عدم تعادل بین مناطق می داند ؛ مثلاً "بوگ" با طرح  مؤلفه های مؤثر در ایجاد انگیزه برای مهاجرت های روستا_ شهری، دو گروه از عوامل شامل عوامل كشش و عوامل فشار در مهاجرت های روستا _ شهری مؤثر هستند. وی معتقد است عوامل كشش یا جاذبه ها عمدتاً فرصت های شغلی بهتر، فرصت های مناسب جهت كسب درآمد بیشتر، وجود مراكز تفریحی و جاذب، فعالیت های فرهنگی، شرایط خوب و قابل قبول محیط كار و زندگی چون مسكن و خدمات آموزشی

و سرانجام فرصتهای مطلوب جهت دستیابی به آموزشهای تخصصی و حرفه ای چون تحصیل در مراكز آموزشی را در برمی گیرد كه عمدتاً در شهرها متمركزند و پاره ای از عوامل فشار یا دفع نیز سبب جدایی جمعیت از روستاها و جذب آ ن ها به شهرها می گردد عواملی چون:

1. كاهش منابع مالی و عدم توجه به بخش كشاورزی

2. مكانیزه شدن فعالیتهای كشاورزی و ایجاد محدودیت های شغلی در بخش كشاورزی

3. نبود بستر مناسب جهت رشد خلاقیت های فردی، رشد شخصیت، ازدواج و اشتغال

4. بروز حوادث طبیعی مستمر چون سیل و خشكسالی ها

از مهم ترین دلایل مانع از ماندگاری جمعیت در مناطق روستایی محسوب می شود .

عده ای دیگر مهاجرت را ارمغان فقر  در مناطق روستایی می دانند . در این خصوص مؤنث سازی و سالخورده سازی از پیامدهای مهاجرت های روستا_ شهر است، اما شاید مهاجرت برای كسب زندگی مهمترین دلیل برای مهاجرت های روستا _شهری است و پیش بینی می شود همچنان ادامه داشته باشد.

فرضیه زرق و برق شهری معتقد به كشش جوانان روستایی در اثر تبلیغات رسانه های گروهی و داستان های مهاجران پیشین نسبت به الگوهای تفریحی و سبك زندگی شهری است و همچنین عوامل غیراقتصادی همچون دسترسی به خدمات آموزشی، درمانی و زیربنایی، ترك هنجارهای سنتی روستا و آزادی تحرك اجتماعی در كنار زرق شهری جوانان نقشی بارز دارد . به طور كلی زرق و برق شهری در مهاجرتهای روستا_شهری جوانان نقشی بارز دارد. به طور كلی می توان پذیرفت كه در كنار عوامل عینی و اقتصادی، عوامل ذهنی و اجتماعی  فرهنگی نیز در تصمیم گیری فرد مهاجر تأثیر دارد.

از عوامل دیگر می توان به رسانه ها اشاره كرد. رسانه بتدریج پیوند انسان با اشیاء، زمان و مكان را قطع می كند و این قطع خاطرات، هویت انسا نها را كمرنگ می كند و باعث می شود كه انسا نها قبل از آنكه به صورت فیزیكی مهاجرت كنند، فكری و ذهنی مهاجرت كرده باشند.

 رسانه ها تنوع گرایی، تجددگرایی، ناپایداری و جهانی شدن را در انسان ها تقویت می كنند و زمینه را برای بی هویتی و نیازمند كردن انسا ن ها به وجود می آورند رسانه ها با شوك هایی كه در سطح فردی، ملی، منطقه ای و گاه جهانی وارد می كنند، انسان ها را برای مهاجرت آماده می كنند. نفوذ رادیو، تلویزیون، ماهواره و ... درروستاها جوانان ساكن روستا را تشویق به مهاجرت میكند. آنان جهت پركردن یكی از خواسته های برحق خود كه همان استفاده از ابزار و آلات فرهنگ و هنری در جهت رشد و تعالی علمی و نیز گذراندن اوقات فراغت است، به شهرها كشیده می شوند.

 

 پیامدهای مهاجرت روستا _ شهری

پدیدة مهاجرت روستا  شهری، یك پدیدة اجتماعی  اقتصادی است كه نتیجه مجموعه ای پیچیده از عوامل اجتماعی روان شناختی، اقتصادی و سیاسی است. فرایند مهاجرت نه تنها بر حجم و رشد جمعیت یك جامعه تأثیر می گذارد، بلكه تغییراتی قابل ملاحظه در ساخت و توزیع جمعیت ایجاد می كند. مهاجرت های روستا_ شهری باعث افزایش تعداد مردان جوان در شهرهای بزرگ شده و تعادل نسبت مردان و زنان را در دو منطقه شهری و روستایی بر هم زده است.

با توجه به اینكه جوانان بیشتر از هر گروه سنی دیگر تن به مهاجرت می دهند، این موضوع در بلندمدت برای جوامع روستایی حائز اهمیت خواهد بود؛ چراكه با مهاجرت آنان، تولید نسل در جوامع روستایی كاهش می یابد و به دنبال آن جمعیت پویا در روستاها كاهش می یابد و تولید محصول و اقتصاد رو ستایی نیز كاسته می شود و همچنین از نظر اجتماعی و فرهنگی نیز روستاها دچار ایستایی می شوند.

امروزه با توجه به اینكه سهم جمعیت شهری و روستایی برعكس شده است و نسبت قابل توجهی از جمعیت شهرها را مهاجرین روستایی تشكیل می دهند ، می توان به اهمیت موضوع مهاجرت های روستا  شهری پی برد؛ یعنی مهاجرت جمعیتی كه تا سه دهه قبل جزو جمعیت مولّد كشور به حساب می آمد اكنون به صورت خیل عظیم افراد مشغول به كار هستند یا در مشاغل كاذبی مانند دست فروشی و واسطه گری مشغول می باشند.

وقتی فرهنگ های مختلف با آداب و رسوم و هنجارهای متفاوت از نقاط مختلف در یك نقطه جمع شود و انواع هنجارها حاكم باشد، در نتیجه هر فرد یا گروه به یك نوع هنجار رفتار می كند و هنگامی كه اشخاص محیطشان عوض شود، دیگر هیچ احساسی نسبت به پایبندی به اصول و هنجارها در خود حس نمی كنند و در نتیجه هرج و مرج و آشفتگی رخ می دهد. نتیجه نهایی مهاجرت از روستا به شهر و از بخش تولید به بخش خدمات، رشد مسائل آنومیك در جامعه است.

پرداختن به پیامدهای مهاجرت جوانان به صورت جداگانه به مناطق شهری یا روستایی كاری خطا است؛ بنابراین، پیامدها در مبدأ و مقصد بررسی شده كه ممكن است در مبدأ آثاری مثبت بر جای بگذارد، اما در مقصد آثار و عواقب آن ضرورتا مثبت نخواهد بود. در اینجا جهت شناخت پیامدهای مهاجرت های روستا  شهری بر مهاجران نسل جوان، در سه حوزه اقتصادی  اجتماعی و فرهنگی به بررسی هر یك به صورت پیامد مثبت و منفی پرداخته شده است.

 الف: پیامدهای اقتصادی

عده ای عامل اقتصادی را مهمترین عامل در مهاجرت های روستا  شهری می دانند .جوانان روستایی با مشاهده تفاوت درآمدی در شهر و روستا و كمبود درآمدهای مالی خود كه جوابگوی نیازهای اصلی و ضروری آ نها نیست، دست به مهاجرت می زنند. آنان برای كسب درآمد بیشتر و رسیدن به آرزوهای خویش، راه شهرها را در پیش می گیرند.

مهاجران در شهرها با شغل های واسطه گری یا خدماتی و دست فروشی می توانند به درآمدی چند برابر روستا دست پیدا كنند و از كارهای سخت و طاقت فرسای كشاورزی نیز آسوده شوند. بدون تردید اختلافات درآمدی شهر و روستا و موقعیت های شغلی و كاری فراوان در شهرها یكی از دلایل عمده مهاجرت جوانان است؛ اما این عامل مؤثر در مهاجرت پیامدهایی در مبدأ و مقصد برجای می گذارد. آثار اقتصادی مثبت آن در نواحی روستایی بیشتر از شهرها خواهد بود و پیامدهای منفی آن در شهرها بیشتر بروز می كند. بررسی ها نشان می دهد جوانان مهاجر اكثراً از مهاجرت به شهرها راضی هستند و زندگی آن ها از لحاظ اقتصادی بهبود یافته است، در ضمن آن ها با حواله كردن پول به روستا نزد پدر و مادر خویش، باعث بهبود وضعیت زندگی آ ن ها و تقویت بنیه مالی خانواده خود در روستا می شوند. به طور كلی از نظر اقتصادی مهاجرت روستا  شهری را برای خود جوانان می توان موفق قلمداد نمود؛ چون آن ها درآمد فعلی در شهر را در

روستا هیچگاه نم یتوانستند به دست آورند؛ اما همانطور كه در بالا نیز اشاره شد ، مهاجرت جوانان پیامدهای اقتصادی زیادی در روستاها بجا خواهد گذاشت كه مهمترین آن ركود اقتصاد كشاورزی و دامداری در روستا و كاهش تولید و بهره برداری روستایی است. با توجه به اینكه جوانان بیشترین گروه مهاجرین روستا را تشكیل می دهند، كسانی كه در روستا به جا می مانند، پیرمردها و پیرزنها می باشند كه توان چندانی برای كشاورزی گسترده ندارند و بیشتر به اقتصاد معیشتی و خود بسنده روی می آورند و به اندازه نیاز سالانه كشت خواهند نمود.

این موضوع در كل كشور به ركود كشاورزی و افزایش واردات محصولات كشاورزی و خروج ارز منتهی خواهد شد و از طرفی پیامد منفی این نوع مهاجر تها در شه رها را م یتوان به گسترش بخش غیر رسمی اقتصاد و افزایش شغل های كاذب و انگلی و كارهای غیرتولیدی چون دست فروشی، سیگار فروشی و ... اشاره كرد. با توجه به اینكه جوانان مهاجر از روستا فاقد مهارت هستند ، در شهرها نمی توانند جذب بازار كار رسمی شوند و بی ثباتی شغلی بیشتر مهاجران را تهدید می کند.

 ب: پیامدهای اجتماعی

یكی از تفاوت های محیط شهری نسبت به محیط روستایی، اختلاف زیاد خدمات شهری مانند بهداشت، درمان، آموزش و تأسیساتی مانند آب، برق، گاز، مراكز تفریحی و غیره می باشد. بدیهی است روند مهاجرت ها روستا  شهری عمدتاً تحت تأثیر امكانات زیستی و رفاهی در روستاها و جاذبه های اجتماعی  فرهنگی و اقتصادی شهرها می باشد و در مواردی سیاستگذاری های نادرست آن را تشدید می كند.

در واقع بعد از عامل اقتصادی، عامل اجتماعی و نداشتن امكانات رفاهی نظیر: بهداشت و ... عامل مؤثر در مهاجرت های روستا  شهری می باشد با توجه به اینكه جوانان، گروه اصلی مهاجران هستند، پیامدهای اجتماعی مهاجرت آنان به صورتی حادتر نمود خواهد یافت، چراكه روحیه تنوع طلبی جوان از طرفی و هویت طلبی از طرف دیگر، پیامدهای اجتماعی را تشدید خواهد كرد . وقتی جوان روستایی به شهر می آید در اثر همنشینی و رفت آمد با شهروندان آگاهی او افزایش یافته و جوان از حقوق و مطالبات خود آگاه شده و همین آگاهی منجر به بی اعتمادی و عدم پایبندی به تعهدات شهروندی و حتی در مواردی خرابكاری شده است . از طرف دیگر با جدا شدن جوان از خانواده، حامی خود كه والدین باشند را از دست می دهد و با توجه به عدم نظارت والدین بر اعمال او و كاهش اقتدار والدین جوان ، پیامد های حاد اجتماعی بروز خواهد كرد:

 همچنین با وجود خرده فرهنگ های متفاوت در داخل اجتماعات شهری و ضعف اعتقادات و كنترل های غیر رسمی، انحرافات اجتماعی افزایش خواهد یافت.

بررسی ها نشان می دهد كه پیامدهای اجتماعی  فرهنگی مهاجرت بسیار بیشتر خواهد بود و دارای دو بعد مثبت و منفی است. مهم ترین پیامد مثبت مهاجرت روستا _شهری را می توان در سهولت و آسایش در زندگی، دسترسی بهتر به وضعیت بهداشتی، بهبود عادات غذایی، گذران اوقات فراغت و امید به زندگی بیان كرد . جوانان روستا در پی یافتن زندگی بهتر مهاجرت از روستا به شهر را آغاز می كنند و تحرك اجتماعی باعث بالا بردن ظرفیت های گوناگون اجتماعی در میان آنها خواهد شد. جوانان با فرار از هنجارهای سنتی موجود در روستا می خواهند كه به استقلال فردی و آزادی انتخاب برسند و از تنهایی و انزوای اجتماعی در محیط های روستایی همراه با كار فیزیكی سخت و مداوم نجات پیدا كنند و جهت یافتن منزلت اجتماعی و كسب احترام و تفریحات محرك، شهرها را انتخاب می كنند؛ اما تحقیقات نشان می دهد این نوع مهاجر ت ها پیامدهای منفی اجتماعی را نیز برای جوانان و شهرها به همراه خواهد داشت ؛ از جمله می توان به فقدان یكپارچگی اجتماعی و گسترش ناهنجار ی های اجتماعی در شهرها اشاره كرد. مهاجرت جوانان از روستا به شهر، باعث برهم خوردن ساختار جمعیتی در شهرها و روستاها شده و تركیب سنی و جنسی جمعیت را از تعادل خارج كرده است، از سویی دیگر سالخورده سازی روستاها باعث شده كه امكان ازدواج دختران در روستا از بین برود.

تفاوت بین نسلی در روستاها باعث ایجاد شكاف بین والدین و جوان شده ، به طوری كه جوان محیط روستا را دارای هنجارها و مراسم سنتی می بیند و بر ضد آن شورش كرده، دست به مهاجرت می زند و در این بین قطع ارتباط با خانواده و از دست دادن حامی خود باعث گرایش جوان به سمت اعتیاد، فساد اخلاقی، دزدی، سرقت و مزاحمت های ناموسی و ... می شود یا در شهر احساس غریبه بودن و بیگانگی می كند و به انزوای اجتماعی گرایش می یابد.

ج: پیامدهای فرهنگی

این نظریه، مهاجرت را به عنوان یك تطبیق اجتماعی در پاسخ به نیازهای اجتماعی، اقتصادی تحولات فرهنگی جریان تغییرات جمعیتی ناشی و در سطح ملی و محلی پدید می آید ،می داند.

نارسایی های موجود در نظام آموزشی روستایی از جمله عوامل مؤثر در تشویق انان به مهاجرت به شهرها است. تحصیلات جوان روستایی نیز خود از جمله عوامل فرهنگی مؤثر در مهاجرت می باشد و افزایش فاصله فرهنگی بین شهر و روستا بر نرخ مهاجرت می افزاید.

با توجه به اینكه اكثریت جمعیت كشورمان را جوانان تشكیل می دهند و عمده ترین مسأله جامعه های دارای جمعیت جوان مسائل فرهنگی است، وقتی جوانان روستایی جهت ادامه تحصیل، گذراندن خدمت سربازی و جستجوی كار و شغل بهتر به شهرها می آید، تعارض فرهنگی در او ایجاد می شود و مشكلات حادتر می شود.

جوانان وقتی در معرض انواع كانا لهای ارتباطی و شبكه های جهانی به راحتی با سبك های زندگی كشورهای دیگر با خبر می شوند و خود را مقایسه می كنند آن ها اگر فرصتی جهت پیشرفت نداشته باشند در معرض انواع آسیب ها قرار می گیرند و اگر عتماد به نفس آن ها كاهش یابد، برای فراموش كردن موقعیت خود به دام اعتیادمی افتند یا جذب فرهنگ بیگانه می شوند.

مهمترین پیامد فرهنگی مهاجرت روستا شهری جوانان بهبود وضعیت سواد وسطح علمی و آگاهی آ نها می باشد، شهرها با داشتن امكانات آموزشی بهتر و بیشترباعث شكوفایی استعدادها و نبوغ جوانان روستایی شده است. از دیگر پیامدها می توان به بهبود اوقات فراغت وجودكتابخانه هایی متعدد در شهرها و مكان های فرهنگی افزایش تعامل فرهنگی و تغییر در شیوه لباس پوشیدن و حرف زدن را بیان كرد.

از پیامدهای فرهنگی منفی مهاجرت می توان چنین بیان نمود كه در اثر مهاجرت جوانان ، نقش خانواده در انتقال مبانی ارزشی و دینی و ملی به فرزندان كاهش می یابد و جامعه انتقال وظایف تربیتی را برعهده می گیرد و با توجه به اینكه هویت فردی در مرد و زن جوان هنوز شكل نگرفته است، زمینه ها و بستر تعارضات و نیز نفوذ فرهنگ بیگانه به هویت دینی و ملی جوانان ایجاد شده و در صورت ضعف بنیادهای مذهبی جوانی و عدم شكل گیری هویت فردی تأثیرپذیری جوان، الگوهای ضد فرهنگ و دینی تقویت شده و این مرحله آغازین گسترش مشكلات اخلاقی، فساد و بی بندوباری و فحشا در شهرها و جوانان خواهد بود.

 شهرنشینی

طبق تعاریف، شهرنشینی فرآیندی محسوب می شود که در آن تغییراتی در سازمان اجتماعی سکونتگاه های انسانی به وجود می آید که حاصل افزایش، تمرکز و تراکم جمعیت است. از نظر سازمانی، در شهرنشینی دگرگونی هایی در ساخت اجتماعی- اقتصادی و کارکردهای جمعیتی ظاهر می شود. این جریان تغییراتی را در ساخت داخلی شهرها نیز به وجود می آورد.

به طور کلی شهرنشینی دارای دو خصیصه اصلی است. اول مهاجرت مردم از حوزه های روستایی به شهری جهت اشتغال در فعالیتها و مشاغل غیر کشاورزی. دوم دگرگونی در سبک زندگی مردم از سبک زندگی روستایی به شهری، به همراه تغییر در ارزشها و نگرشها که رفتارهای تازه ای را سبب می شود.

در مقابل، شهرگرایی در مفهوم وسیع آن به همه ویژگیهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی شیوه زندگی شهری اطلاق می شود و بر خلاف شهرنشینی، یک فرآیند رشد شهری نیست، بلکه مرحله نهایی و نتیجه شهرنشینی محسوب می شود. بنابراین یک کشور ممکن است سهم بیشتری از شهرنشینی داشته باشد اما در سطح پایین شهرگرایی قرار بگیرد.

نمونه این وضع در شهرهای بزرگ کشورهای در حال توسعه دیده می شود که بخش مهمی از جمعیت آن را مهاجران روستایی و مهاجران سکونتگاههای کم جمعیت تشکیل می دهند و با وجود سالها زندگی در شهرهای چند میلیونی هنوز هم به سنتها و رفتارهای روستایی خود پایبند مانده اند. به عبارت دیگر در بررسی روند و نرخ شهرنشینی در کشورهای جهان سوم یا در حال توسعه توجه به اینکه هر شهرنشینی شهروند نیست بسیار مهم است.

براساس گزارشهای صندوق جمعیت سازمان ملل متحد در سال 2008 برای نخستین بار در تاریخ جهان بیش از نیمی از مردم دنیا در شهرهای کوچک و بزرگ زندگی می کنند. صندوق جمعیت سازمان ملل متحد هشدار داده است که پیش بینی می شود تا سال 2030 جمعیت شهرنشینی به حدود 5 میلیارد نفر تقریباً 60 درصد کل جمعیت جهان افزایش یابد. بنابراین تمامی رشد آینده جهان در شهرها و تقریباً تمامی آن در کشورهای در حال توسعه فعلی خواهد بود.

نتیجه گیری

با آغاز شهرنشینی و از سویی جریان اصلاحات ارضی در ایران، مهاجرت جوانان روستایی به شهرها شدت گرفت. این روند در افزایش جمعیت شهری و كاهش جمعیت روستایی،بی انگیزگی حضور در روستا و دگرگونی هویت مهاجران جوان تأثیرگذار بود و جوانان راهر چه بیشتر با اصالت، زادبوم و كارهای كشاورزی بیگانه می كرد و گسست شغلی، فرهنگی و اجتماعی را دامن می زد و چون مهاجران از قشر جوان بودند هر جوان برای تضمین آینده خود و رسیدن به آرزوهای ذهنی نیاز به تأمین درآمد بیشتر را احساس می كرد و می دید كه در شهرها به راحتی می تواند با شغلهای خدماتی، واسطه گری و دست فروشی درآمدی چندین برابر روستا داشته باشد، از طرفی وجود جاذبه های شهری مانند پارك های زیبا و تفریحی، امكانات ایاب و ذهاب، وجود مغازه های رنگارنگ از جمله خوراكی، پوشاك، لوازم خانگی و غیره در كنار یكدیگر و از طرف دیگر روحیه تنوع طلبی جوانان كه با محیط سرد و آرام روستا سنخیت نداشت ، آن ها را تشویق به مهاجرت می نمود و بازگشت او به روستا به همراه لبا سهای قشنگ و تعریف های جذاب از شهر محیط ذهنی را برای دیگر جوانان جهت مهاجرت مساعد می نمود. مهاجرت های روستا  شهری به دنبال خود پیامدهایی برای مبدأ و مقصد ایجاد كرده است؛ به طور كلی هر تحركی كه منجر به تغییر محل سكونت و ایجاد ارتباطات جدید شود، بحران و تعارضات اجتماعی و فرهنگی را تشدید می كند كه نتیجه چنین بحران هایی، افزایش بزهكاری و خشونت در جوانان است؛ با توجه به اینكه با مهاجرت جوانان كاركرد خانواده كاهش یافته و نهادهای اجتماعی نیز نتوانسته اند پاسخگوی نیازهای جوانان باشند و در این میان؛ ورود رسانه های جمعی و گسترش آن ها در جامعه باعث گردیده تا جوانانی كه با اصلی ترین نهادهای داخل جامعه فاصله گرفته اند به نوعی با فرهنگ غربی و بیگانه جامعه ایران تماس پیدا كرده و این تقابل فرهنگی باعث شده تا فرهنگ بیگانه به عنوان فرهنگ غالب در كشور به اجرا درآید.

در این بین مهاجر تهای روست ا  شهری تقابل فرهنگی را تشدید كرده است و وقتی كه فرهنگ های مختلف با آداب و رسوم و هنجارهای متفاوت از نقاط مختلف در یك شهر جمع می شوند، هر فرد یا گروه به یك نوع هنجار رفتار می كند و از آنجا كه این اشخاص محیطشان را عوض كرده اند، دیگر به هنجارهایی كه در محیط خودشان به آن عمل می كردند نیز پایبند نیستند و در نتیجه هرج و مرج و آشفتگی در جامعه رخ می دهد.

اگر چه یك روی سكه مهاجرت جوانان از روستا به شهر تراكم جمعیت شهری، رواج مشاغل كاذب و برخی آسیب های اجتماعی است تخلیه هر روستا از نیروی كار جوان و مستعد به معنای ركود فعالیت كشاورزی و در نتیجه افزایش واردات محصولات كشاورزی و خروج ارز از كشور است.

با مهاجرت جوانان روستایی به شهرها و ركود فعالیت های كشاورزی، اقتصاد معیشتی و خودبسنده روستایی رو به نابودی نهاد و همچنین با جدایی پس ر از خانوادة پدری، خانواده گسترده روستایی رو به اضمحلال نهاده و سلطة موروثی پدر كاسته شده است و از همین جا نقطه گسست نسلی روستایی شروع شده است. از سوی دیگر جوانانی كه به شهرهای بزرگ مهاجرت می كنند در بازگشت به روستای خود می توانند افكار جدید را به دیگران و جامعه محافظه كار روستایی انتقال دهند، روش های جدید را در كشاورزی ترویج كنند و فعالیت های جدید تأسیس نمایند و حتی می توانند گرایش هایی جدید را در خصوص تنظیم خانواده با خود به همراه بیاورند و منجر به كوچك شدن ابعاد خانوار و كاهش مشكلات تكفل گردند.

در نتیجه با توجه به كاهش جمعیت روستایی در سال های اخیر و افزایش مهاجرت های روستا  شهری و خروج جوانان فعال از روستا بهترین راه جلوگیری از مهاجرت جوانان جویای كار و تخلیه روستاها و بروز مشكلات حاد اجتماعی در شهرها كه برشمرده شد، ایجاد نواحی صنعتی روستایی و استقرار صنعت در نواحی روستایی و شهری ایجاد اشتغال برای جوانان روستایی خواهد بود؛ به طوری كه از مهاجرت روستا  جلوگیری می شود و درآمد روستاییان نیز بهبود یافته، بیكاری کاهش پیدا خواهد کرد.

منابع

ستوده، هدایت الله ( 1384 ) جامعه شناسی مسائل اجتماعی ایران.

رفیع پور، فرامرز ( 1378 ) آناتومی جامعه.

زنجانی، حبیب اله ( 1380 ) مهاجرت.

ستوده، هدایت الله ( 1384 ) جامعه شناسی مسائل اجتماعی ایران.

ربانی، رسول ( 1381 ) جامعه شناسی شهری.

تقوی، نعم تاله ( 1371 ) مهاجرت های روستا  شهری درآمدی جامعه شناختی بر نظریه ها.

اسكلدون، رونالد ( 1996 ) مهاجرت روستائیان به شهر و اثرات آن در كاهش فقر روستایی.

طاهرخانی، مهدی ( 1380 ) تحلیلی بر عوامل موثر در مهاجرت روستا  شهری.

نوشته شده در تاریخ شنبه 5 فروردین 1391    | توسط: یوسف دیندار    |    |
نظرات()