مقدمه:

توسعه روستایی فرآیند افزایش انتخاب مردم، گسترش مشاركت مردمی، توانا سازی مردم برای تصمیم گیری در شكل دهی فضای خویش، افزایش رفاه وخوشبختب، گسترش فرصت ها وظرفیت های بالقوه، توانا سازی همه ی مردم به ویژه زنان ، كشاورزان خرده پا،فقرا و... برای سازماندهی فضای خویش وتوانا سازی برای انجام كارگروهی است

زنان روستایی بسیاری از نقش های اجتماعی واقتصادی داخل خانه را به خوبی نقش های اجتماعی واقتصادی خارج از خانه، ایفا می كنند. اما متأسفانه سهم آن ها مشخص نشده است. آن ها از برنامه های توسعه ی روستایی محروم مانده اند وتنها امور مربوط به مراقبت از بچه ها، تغذیه وغیره به ایشان نسبت داده شده است . این مسأله باعث گردیده تا طراحان وبرنامه ریزان از پتانسیل خاص زنان روستایی غفلت نمایند.

اطلاعات وآمار فائو نشان می دهد كه زنان حدود 40 درصد فعالیت های كشاورزی را به خود اختصاص می دهند، درحقیقت زنان روستایی به عنوان نیروی كار جمعت كثیری را در همه ی  كشورهای در حال رشد واز جمله كشور ایران تشكیل می دهند واین جمعیت در برخی كشورها به بیش از 80 درصد نیروی فعال بخش كشاورزی بالغ میشود

دركشور ما با توجه به خصوصیات وبافت جوامع روستایی وعشایری، بخش وسیعی از تولیدات كشاورزی وفرآورده های دامی برعهده ی زنان بوده وعلاوه آن زن روستایی به عنوان زن خانه وناظم امور اقتصاد خانواده درتصمیمات وپذیرش ایده های نو كه منجر به بهبود وضعیت اقتصادی خانوده می شود، تأثیر ونفوذ داشته وسهیم می باشد وبه طور كل دو سوم فعالیت های روزمره را عهده دار است. متأسفانه با وجود نقش شایسته ی زنان روستایی در روستا، سهم آن ها در جامعه نادیده انگاشته میشود وبه مشكلات این قشر توجه نمی شود ودرصورت اهمیت نیز تعداد سازمان ها وارگان هایی كه به این مقوله ی مهم توجه می كنند، بسیار محدودند، واز آن جایی كه فرآیند برنامه ریزی توسعه پایدار از اهمیت ویژه ای برخوردار است، وتوجه به زنان ونقش آن ها به عنوان یكی از شاخص ها ومقوله های توسعه، سهم مهمی دارد، وجود سازمان های غیر دولتی با فعالیت عمومی (امور بهداشتی، آموزش، فرهنگی، زیست محیطی) كه از طریق مشاركت درفرآیند برناممه ریزی ، اجرا، نظارت وارزشیابی برنامه های روستایی، با ایفای نقش ترویجی، پژوهشی وآموزشی ومهم تر از همه رساندن صدای مردم به خصوص گروه های محروم به مسئولین وهمچنین گفت وشنود با دولت، نقش اساسی دارند ودهیاری ها نیز به عنوان یكی از سازمان های غیر دولتی توانمند ورابط بین مردم وروستا ومسئولین در این زمینه نقش مؤثری دارند.

ضرورت توجه به نقش زنان در روستا ها

درفرآیند برنامه ریزی توسعه ی روستایی كشور، توجه به گروه های مختلف اجتماعی از جمله زنان كه حدود نیمی از جمعیت روستایی راتشكیل می دهند، اهمیت وضرورت اساسی دارد. زنان به عنوان عامل توسعه ونیز بهره بردار از توسعه نقش مهمی در فرآیند توسعه دارند. زنان با انجام فعالیت در درون وبیرون منزل، نقش مهمی در روند توسعه ی روستایی برعهده دارند وعدم توجه به این مهم منجر به شكست ناكارآمد شدن برنامه های توسعه می شود عقب نشینی جوامع روستایی نسبت به جوامع شهری در روند توسعه، مشكلات موجود را به گونه ای فزاینده دامن می زند وچالش هایی را دربرابر نقش زنان در جامعه ی روستایی ایجاد می كندنتایج پژوهش ها نشان میدهد كه زنان تنها 9 درصد اعضای تعاونی ها را تشكیل میدهند این درحالی است كه زنان به ویژه درفعالیت های كشاورزی وصنایع دستی نقش مهمی در مراحل مختلف تولید دارند. طبق آمارهای رسمی ، سهم زنان در اشتغال روستایی حدود 10 درصد است، ولی سهم واقعی آنان در این زمینه بر طبق بررسی های موردی، 40 تا 50 درصد گزارش شده است.

با توجه به محوری بودن فعالیت های كشاورزی درجریان توسعه ی اقتصادی كشورمان ونقش به سزایی كه زنان در تولید مواد غذایی دارند، ارتقاء سطح دانش فنی آن ها برای زندگی هر چه بهتر، از اهمیت خاصی برخوردار است. برای كشوری مانند ایران كه درصدد بهبود اقتصاد روستایی می باشد وحمایت از تولید فرآورده های غذایی آن لازم است. شناخت نقش این قشر وتوجه به بهبود وضع آن ها در كشاورزی به ویژه زندگی آن ها حائز اهمیت فراوانی است. این و.اقعیت برهیچ كس پوشیده نیست كه بدون درنظر گرفتن زنان كه نیمی از جمعیت كشور را تشكیل می دهند، دستیابی به توسعه ی واقعی میسر نخواهد شد. لذا بایستی به این قشر با اهمیت در توسعه، توجه شود ومشكلات زنان هم به خاطر بهبود وضعیت آن ها وهم به منظور افزایش در تولید، حل گردد.

نقش دهیاری ها در حمایت از زنان روستایی

مدیریت، فرآیند به كلرگیری مؤثر وكارآمد منابع مادی وانسانی در برنامه ریزی، سازماندهی ، بسیج منابع وامكانات ، وهدایت وكنترل است كه برای دستیابی به اهداف سازمانی وبراساس نظام ارزشی مورد قبول صورت می گیرد.

زنان همپای مردان وشاید بیشتر از مردان در بخش های كشاورزی وصنایع دستی فعالیت می كنند ودر خانه نیز در اداره ی امور خانه وخانواده وتربیت فرزندان نقش مهمی دارند، با این حال به دلایلی از جمله عدم دسترسی زنان به منابع تولید ودارایی ها مانند زمین، اعتبارات ، فناوری وخدمات ترویجی ونیز كم سوادی وبیسوادی آنان در مقایسه با مردان، توان زنان در تصمیم گیری ها محدود شده است. درمواردی نیز به علت عدم دسترسی زنان روستایی به تشكل ها وسازمان های دولتی و غیر دولتی به دلیل ضعف عملكرد این سازمان ها در رابطه با زنان ونیز عدم ایفای نقش مؤثر از سوی زنان روستایی عضو این سازمان ها به علت عدم برخورداری از آموزش های لازم، از موانع جدی توانمند سازی وبه كارگیری زنان در عرصه های مختلف اجتماعی واقتصادی گردیده است

درواقع تشكیل دهیاری ها وشكل گیری مدیریت اجرایی در سطح روستا ها به عنوان یك نهاد عمومی غیر دولتی زمینه ی مناسبی را برای اداره وحفظ توسعه ی پایدار روستاها واجرا و مدیریت طرح های روستایی فراهم آورده وطبق قوانین مصوب دهیاری دارای وظایفی است كه به ذكر برخی از وظایف مرتبط با موضوع پرداخته میشود:

كمك به شورا درخصوص بررسی وشناخت كمبودها، نیازها ونارسایی اجتماعی ف اقتصادی ، عمرانی ، بهداشتی ، فرهنگی وآموزشی وامور رفاهی وتهیه ی  طرح ها وپیشنهادهای اصلاحی وعملی در زمینه های یاد شده وارائه ی آن به مسئولان ذی ربط جهت اطلاع وبرنامه ریزی واقدام لازم

تشویق وترغیب روستاییان به انجام اقدامات لازم درجهت رعایت سیاسیت های دولت.

تشویق وترغیب روستاییان به توسعه ی صنایع دستی واهتمام به ترویج، توسعه وبازاریابی محصولات كشاورزی ودامی روستا.

مراقبت براجرای مقررات بهداشتی وحفظ نظافت وایجاد زمینه ی مناسب برای تأمین بهداشت محیط.

همكاری درجلوگیری از شیوع بیماری های انسانی وحیوانی واگیر ومشترك انسان ودام، اعلام مشاهده ی اینگونه بیماری ها به مراكز بهداشتی درمانی ودامپزشكی مح یا سایر مراكز ذی ربط، اهتمام به دور نگه داشتن بیماران مبتلا، معالجه ودفع حیوانات مبتلا به امراض واگیر، بلا صاحب یا مضر.

معرفی خانواده های بی سرپرست وبی بضاعت به سازمان بهزیستی كشور وكمیته امداد امام خمینی ومساعدت به آن ها در حد امكانات.

مساعدت وهمكاری با كشاورزان درجهت معرفی محصولات كشاورزی وتولیدات صنعتی وصنایع دستی روستا درمركاز شهری ونمایشگاه های ذی ربط.

پیگیری ومساعدت در جهت ایجاد مؤسسات خیریه وصندوق های قرض الحسنه ومؤسسات فرهنگی.

شناسایی زمینه های اشتغال ومساعدت درجهت تأمین كار برای افراد جویای كار با همكاری دستگاه های ذی ربط وبسیاری موارد دیگر

مواردی كه درخصوص وظایف دهیاریها مطرح شد به همراه مردمی بودن این نهاد وارتباط مستقیم آن با مردم روستا به ویژه زنان روستایی كه نیمی از جمعیت روستاها را تشكیل می دهند ودرفرآیند توسعه ی روستایی به عنوان یكی از عوامل توسعه وبهره برداران آن محسوب میشوند، دهیاران را مؤظف به اقداماتی جهت ارتقای جایگاه زنان به عنوان یكی از عوامل مؤثر درتوسعه می نماید:

-          ارتباط با زنان روستایی وبررسی كمبودها، مشكلات آن ها ودعوت آن ها به مشاركت وهمكاری بیشتر درجهت رفع مشكلات آن ها؛

-          ایجاد شرایط لازم برای كاهش دشواریهای نقش های متعدد زنان درجامعه ی روستایی

-          تأكید براهمیت سایر نقش های زنان در طی فرآیند اجتماعی شدن آنان؛

-          شناسایی زمینه های اشتغال ومساعدت درجهت تأمین كار برای زنان جویای كار با همكاری دستگاههای مرتبط

-          .......

نتیجه گیری :

گرچه سال های اخیر با توجه به دیدگاه های موجود درزمینه ی زنان وتوسعه، بهبود جایگاه زنان وارتقای شاخص های آن ها درفرآیند توسعه ی روستایی در افق 20 ساله ی چشم انداز توسعه ی كشور از جمله اهداف وسیاست های كلی بوده است، با این وجود مشاركت مؤثر روستائیان به ویژه زنان در توسعه با دسترسی مستقیم آن ها به منابع لازم ونوع دخالت، نگرش وتأثیر گذاری مدیران وبرنامه ریزان برمی گردد، بدین منظور مدیران روستایی از جمله دهیاران باید به گونه ای رفتار كنند كه حجم گسترده ای از مشاركت را دركلیه ی سطوح داشته باشند. بر همین مبنا پیشنهاد میگردد كه دهیاران هنگام برنامه ریزی در سطوح مختلف به سهم عمده ی مردم به ویژه زنان توجه لازمه را داشته باشد.

نوشته شده در تاریخ شنبه 8 مرداد 1390    | توسط: یوسف دیندار    |    |
نظرات()