نقش شوراهای اسلامی و دهیاری ها در توسعه پایدار روستایی

تشكیل شوراهای اسلامی در نواحی روستایی،  اقدامی بسیار موثر در فرایند مردم سالاری و مشاركت مردم در سرنوشت خویش محسوب می شود. در نواحی روستایی كه در چند دهه اخیر خلا مدیریت وجود داشت، تشكیل شوراها وبه تبع آن تاسیس دهیاری اهمیت بسیار بیشتری نسبت به نواحی شهری دارد، چرا كه شوراها توانسته اند خلا مدیریت را در روستاها پر كنند شوراهای اسلامی به عنوان یك نهاد قانون گذاری در مقیاس كوچك و محلی می توانند كمبود های موجود در روستای خویش را به خوبی شناخته و نسبت به آنها برنامه ریزی نمایندو حتی در انعكاس موانع و مشكلات توسعه روستای مربوطه را به شورای بخش می نمایندتا تصمیم گیری های لازم راجع به این مشكلات در رده های بالای مدیریتی انجام گیرد.

تشكیل شوراهای اسلامی روستایی اقدام بسیار موثر در فرایند مشاركت مردم در توسعه نواحی روستایی محسوب می شود، ولی از آنجا كه شورا یك نهاد مشورتی و نظارتی است، بدون تشكیلات اجرایی ناقص است و نمی تواند وظایف خود را به خوبی انجام دهد، كما اینكه شوراهای اسلامی روستایی تشكیل شده در سال های اولیه بعد از پیروزی انقلاب نیز به دلیل نداشتن واحدهای اجرایی موفقیت چندانی نداشتند. خوشبختانه قانون گذار به این نكته مهم توجه داشته و در قانون شوراها ، تشكیل دهیاری را نیز پیش بینی كرده است.


نقش مردم در توسعه پایدار روستایی

توسعه مفهومی است كه درباره بهبود زندگی مردم مطرح می باشد و وابسته به مردم است.

توسعه روستایی فرایند افزایش انتخاب مردم، گسترش مشاركت مردم، تواناسازی مردم برای تصمیم گیری در شكل دهی فضای خویش، افزایش رفاه و خوشبختی، گسترش فرصت ها و ظرفیت های بالقوه، توانا سازی همه مردم بویژه زنان، فقرا، كشاورزان خرده پا و ... برای سازماندهی فضای خویش و توانا سازی برای انجام كار گروهی است( ركن الدین افتخاری،1382 ).

همه برنامه های توسعه‌ای برای مردم و بهره مندی مردم انجام می‌گیرد به گونه ای كه كانون توسعه مردم می باشد پس توسعه با مردم و برای مردم است. با توجه به ابعاد توسعه پایدار روستایی نقش مردم را در فرایند پایدار تغییرات ابعاد اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و زیست محیطی بسیار بالاست.  چه اگر مردم به باور تغییر در این ابعاد دست یابند و در جهت استفاده از این تغییرات در جهت رفاه و افزایش بهره مندی خود استفاده نمایند می توان به یك توسعه پایدار امیدوار بود. بطور مثال اگر مردم به مسئله حفظ محیط زیست اهمیت نداده و در جهت آلودگی آب و خاك و تخریب محیط زیست عمل نمایند دیگر نمی توان از توسعه پایدار روستایی سخن گفت. 

حرکت توسعه روستایی به سمت پیشرفت انسان ها و امکانات جهت گیری شده است. بنا بر این ایجاد این انگیزه در ساکنان منطقه که خودشان شروع به حرکت و ابداع نمایند ، یکی از شرط های اساسی و مهم است. یکی از ابزار نیل به این مقصود را می توان در تشکیل گروه های سازمان دهی شده مانند تعاونی های کشاورزی، شوراهای محلی و انجمن های روستایی یافت ابزاری که می تواند چندین هدف را دنبال کند. تشکیل این گروه ها برای اعضای آن ها این فایده را دارد که روش بهتری برای مراقبت از منافع آن هاست. در حالی که از سوی دیگر ، اعضای این گروه ها برای دولت و ارگان های وابسته به آن به مثابه مشاور، قابل دسترسی هستند

نقش روابط تعاملی شورا و دهیاری و روستاییان در توسعه پایدار روستایی

با توجه به ابعاد توسعه پایدار روستایی و نقش محوری انسان در این فرایند، همكاری و تعامل بین مردم و شورا و دهیاری ضروری است. در توسعه پایدار نقش مردم و دهیاری و شورا باز شناخته شد. و برای رسیدن به این توسعه پایدار همكاری وتعامل مردم و شورا و دهیاری از اصول كلیدی به شمار می رود.با نگاهی به قانون وظایف و اختیارات شوراهای اسلامی نقش شورا در توسعه پایدار روستایی به خوبی مشخص است.از جمله در مواردی از قبیل:

- بررسی و شناخت كمبودها، نیازها و نارساییهای روستا و تهیه طرح ها و پیشنهادهای اصلاحی و عملی.

- جلب مشاركت و همكاری عمومی در امور فرهنگی ودینی.

- نظارت و پیگیری در اجرای طرح های عمرانی مخصوص روستا.

- همكاری با مسئولان برای احداث و اداره و بهره برداری از تاسیسات عمومی.

- شناسایی مشكلات فرهنگی، ورزشی و آموزشی روستاها و پیشنهاد به مسئولین.

- تلاش برای حفظ و نگهداری بناهای فرهنگی، ورزشی و هنری و گلزار شهدای روستا.

- همكاری در حفظ بناها وآثار تاریخی و محوطه های تاریخی- فرهنگی.

موارد فوق نقش شوراها را در توسعه روستایی نشان می دهد.

همچنین با مروری به وظایف دهیاری ها كه به عنوان بازوی اجرایی شوراها مطرح می باشند نقش اینها نیز در توسعه روستا مشخص است.

دهیاری ها از بدو تشكیل تاكنون با استفاده از همیاری و مشاركت مردم و كمك های دولت به منظور رفع نیازمندی های عمومی، جمع آوری زباله، ارائه خدمات عمومی و توسعه معابر اقداماتی انجام داده اند.اجرای طرح هادی، برنامه خدمات عمومی و برنامه خدمات اجتماعی- اقتصادی، سه فعالیت عمده دهیاریها را تشكیل می دهد

این سه فعالیت عمده دهیاری ها در چارچوب توسعه روستایی قرار می گیرند. همچنین در ماده 10قانون وظایف دهیار و دهیاری به وظایف دهیار در توسعه پایدار روستایی و اداره روستا به طور مبسوط پرداخته شده است.

در باز بینی وظایف و اختیارات شورا و دهیاری این نكته روشن می گردد كه شوراها وظیفه شناخت و رسیدگی به مسائل جامعه روستایی را دارند و برای این كمبودها و مشكلات طرح و برنامه ای می ریزند و وظیفه دهیاری اجرای این مصوبات شورا و وظایف جانبی دیگری كه قانونگذار بر عهده وی قرار داده است. در این هر دو وظایف می توان از همكاری و قابلیت های مردم استفاده كرد.

نتیجه گیری

اگر مقوله توسعه پایدار در رابطه بااثرات نامطلوب توسعه در اكولوژی و محیط زیست، توزیع نابرابر درآمد و فشارهای وارده بر منابع طبیعی و همچنین مقطعی بودن و عدم توانایی در تداوم روند توسعه و ...دانست. شوراها و دهیاری ها با توجه به وظایف خویش با راهنمایی و همكاری مردم، آنها را به سمت حفظ محیط زیست سوق داده و در زمینه توزیع نابرابر در آمد ها مردم را ترغیب به فعالیت های سودآور می كنند.نقش دهیاری ها و شورا در مدیریت توسعه روستایی به طور مشخص در وظایف آنها آورده شده است و مكانیسمی كه باید این نهاد مدیریتی از آن استفاده نماید مشاركت خودجوش یا حسابگرانه مردم و استفاده از این نیروی تاثیر گذار است.

اگر زمینه های توسعه پایدار را در بخش های زیست محیطی، فعالیت های اقتصادی و فعالیت های اجتماعی و فرهنگی در نظر بگیریم در این بخش ها زمینه های همكاری وتعامل گسترده ای بین دهیاری، شورا و مردم می تواند برقرار باشد. چرا كه زمینه فعالیت های فوق با مشاركت مردم و آموزش و كانالیزه كردن این نحو از مشاركت بسیار دست یافتنی و سهل است. مدیریت روستا می تواند با آموزش مردم و تشكیل گروه های مختلف محلی، NGO های محلی، تشكیل كمسیون های مختلف زمینه را برای توسعه پایدار فراهم نماید.همچنین از طریق فرهنگ سازی، ایجاد روحیه تعامل، تحمل مشاركت گروهی و ایجاد اعتماد به نفس برای روستاییان می تواند كارساز باشد. یعنی استفاده از مشاركت گسترده همه مردم در یك نظام مدیریتی مشاركتی و سیستمی با استفاده از امكانات دولت و مردم و همچنین تسهیلگری مدیران روستایی می باشد

نوشته شده در تاریخ شنبه 9 بهمن 1389    | توسط: یوسف دیندار    |    |
نظرات()