توسعه پایداراز مهمترین و موثرترین ابزاراقتصادی برای رسیدن به حد مطلوبی از رشد اقتصادی و حركت به سوی اقتصادی مولد و مورد اعتماد است كه این واژه به تغییر پایدار اقتصادی و اجتماعی، فرهنگی و محیطی برای رفاه طولانی مدت در كل جامعه اطلاق می شود .

استراتژی توسعه پایداراز مهمترین وكارآمدترین مباحث برای دستیابی به رفاه و پیشرفت زندگی بشر با توجه به حفظ و ماندگاری منابع برای نسلهای آینده است.

  • توسعه روستایی

پایه و اساس مدیریت توسعه روستایی كه در حقیقت یك جریان تربیت و آموزش می باشد عبارت است از تعلم و تربیتی است كه درآن تعلیم دهنده و گیرنده هر دو همكاری متقابل داشته و اطلاعات مورد نیاز را به روستا برده و مشكلات و نیازها را تعیین نموده و آن را به مراكز علمی جهت تحقیق بیشتر در حل مشكلات انتقال می دهند.

در این ارتباط ممدكارن روستایی این پل ارتباطی را تشكیل داده و این انتقال را تسهیل می بخشند.

در این رهگذر نیاز به روان شناسی روستاییان و كار آموزی های جمعی و گروهی با دید تخصصی آن مسائل مختلف توسعه روستایی مانند بهداشت ،كشاورزی ،سواد آموزی بزرگ سالان و مسایل مختلف اقتصادی را تسهیل و توسعه می بخشد.

  • بهداشت روستایی؛ لازمه پیشرفت و توسعه روستا

همه ساله بین 75 تا 80 میلیون نفر به جمعیت موجود در دنیا اضافه می گردد كه حدود دو سوم این جمعیت در كشور های در حال توسعه زندگی می كنند كه غالب مردم آن به تولیدات كشاورزی مشغولند و در نتیجه با زندگی روستایی سر و كار دارند.

اطلاع از وضعیت بهداشت روانی و جسمی و تامین غذا و آب سالم و دفع فضولات و گرما و روشنایی و نظر جامعه نسبت به بهداشت و بیماری در روستا ها از اهمیت بسیاری برخوردار بوده و از این بابت نیز پیشرفت های قابل ملاحظه ای در روستا ها به وجود آمده است.

با توجه به مسایل روستا و ارتباط آن با شرایط بهداشت عمومی باید گفت كه مسایلی مانند تهیه آب آشامیدنی سالم و بهداشت و مسكن،كمبود مواد غذایی ،شرایط اقلیمی و محدودیت های استحمام و نظافت عمومی و وجود حشرات موذی باعث ایجاد شرایط نامساعد در مسیر توسعه روستا ها می شده است كه در چند سال اخیر و با توجه به الگو های توسعه و حركت هر چه سریعتر در مسیر توسعه كشور ها می تواند موجب كاهش مهاجرت به سمت شهر ها شده و از این بابت به رشد اقتصادی كشورها ی فوق لطمه نخواهد زد.

    • آموزش روستا و مسیر توسعه پایدار
  • جامعه ای كه نتواند مهارت ها و دانش مردم خود را توسعه دهد و از آن در اقتصاد ملی به نحوی موثر استفاده كند قادر نخواهد بود به اهداف اصلی توسعه دست یابد زیرا منابع انسانی موثر و كارآمد پایه و اساس ثروت ملت ها را تشكیل می دهند.آموزش وسیله دسترسی به مشاغل بهتر و پر درآمد تر است و بنابر این در رسیدن به توسعه نقش بسیار مهمی دارد.

    نكته ی قابل تامل در كشور های در حال توسعه در صد بسیاری از دانش آموزان قبل از تكمیل یك دوره آموزش ، مدرسه را در روستا ترك می نمایند است و اگر قرار است توسعه ملی در كشور های جهان سوم صورت گیرد باید تعادل بهتری بین توسعه روستایی و شهری ایجاد شود.

    اگر چه توسعه كشاورزی عامل مهم هر برنامه موفق توسعه روستایی است ولی در كل توسعه روستایی باید در چهار چوب تحولات اقتصادی و اجتماعی نهاد ها و روابط و فرایند ها در مناطق روستایی و در چشم انداز وسیعتری مورد بررسی قرار گیرد.

    • ویژگی های آموزش و تغییر زندگی روستایی و تاثیر آن در توسعه

    مروج كشاورزی ر وستا ها باید به دنبال دینبال كردن توسعه پایدار از طریق یاد دادن روش های جدید زراعی به كشاورزان و بالا بردن سطح زندگی افراد و كمك به روستاییان در راه رسیدن به خواسته های قانونی آن ها باشد.

    این امر موجب ایجاد یك كشاورزی صحیح و مترقی و بنیادی در روستاها و فراهم كردن ابزار تولید و سایر نهاده های كشاورزی همگام با آموزش خواهد شد.

    كشور هایی كه روستاییان قشر عمده جمعیت را تشكیل می دهند موقعی پیشرفته شناخته می شوند كه نیروی انسانی در مناطق روستا نشین كشور های مزبور به حد كافی مجهز گردند.

    نیروی انسانی موقعی تجهیز می گردد كه افراد آن جامعه به حد كافی تعلیم ببینند و مهارت های لازم را كسب كنند.

    فعالیت های توسعه لازم است كه جنبه آموزشی داشته باشد و تغییرات مفیدی را در زندگی روستایی به وجود بیاورد.

    زمانی كه عمران روستایی آغاز می گردد تدریجا برای آموزش كشاورزان روش های جدید ی ایجاد می شود و جوانان و زنان فرصت های بهتری جهت توسعه به دست می آورند.

    درغالب كشور های پیشرفته تولید كشاورزی از مرحله مبتنی بر بازار گذشته و به مرحله كشاورزی مكانیزه و صنعتی وسیع رسیده است.

    به كارگیری آموزش و تكنولوژی و بازدهی بالا ی نیروی انسانی و كارگر موجب تولید تخصصی خواهد شد.

    • برنامه تاسیسات زیر بنایی روستا ها در گذشته

    هدف از تاسیسات زیر بنایی روستا ها سرمایه گذاری زیر بنایی خدمات و تسهیلات رفاهی جهت پوشش حداكثر جمعیت روستایی بوده و همچنین گسترش برنامه های آموزشی در كنار آن است كه سرانجام منجر به ایجاد 1180 حوزه عمران روستایی گردید.

    تاسیسات حوزه های عمرانی شامل حمام ،بهداشت ، كشتارگاه های حفاظتی و مواردی از این دست بوده است كه تا حد زیادی به حضور روستاییان و ادامه پروژه های كشاورزی كشور كمك خواهد كرد.

    • توسعه شهری در مقابل توسعه روستایی

    سوابق تاریخی پیرامون توسعه شهری و روستایی از دیر باز مطرح بوده است.گاندی رهبر فقید هند بزرگترین حامی توسعه روستایی و معتقد بود كه تحولات روستا ها باید از درون و با دست توانای مردم و مشاركت همه جانبه آنان صورت بگیرد.

    این امر باید نه از طریق مهاجرت مردم به شهرهای بزرگ بلكه با توسعه تك تك روستا ها از طریق تبدیل آن ها به مكان های زیست پذیر و متناسب با رشد و ترقی جهت مردم صورت پذیرد.

    البته جوامع غربی اصولا معتقد به رشد اقتصادی از طریق شهر نشینی و صنعتی شدن هستند و تصور می كنند كه تولید انبوه مستلزم وجود شهر های بزرگ بوده تا بتواند مهارت ها و سایر زیر بنا های مورد نیاز را جهت پوشش شهر های بزرگ آماده نموده تا بتواند مهارت ها و سایر زیر بناهای مورد نیاز را جهت انجام چنین واقعه ای آماده نماید و به این دلیل است كه در تئوری های آنان شهر نشین به غلط به عنوان یكی از شاخص های قوی توسعه برای آنان در نظر گرفته می شود.

    بدین ترتیب نهایتا هر چه تركیب شهر نشینی در جمعیت ملی را بیشتر ببینند توسعه را وسیعتر قلمداد می كنند.

    • توسعه و عمران روستایی

    بحث اصلی در توسعه اقتصادی در اكثر كشور های در حال توسعه بایستی روی مناطق روستایی و بخش كشاورزی متمركز گردد زیرا در این كشور ها 60 الی 70 در صد نیروی كار به مناطق روستایی و عمدتاً كشاورزی اختصاص می یابد كه اكثرا حدود 50 درصد تولید ناخالص داخلی را نیز شامل می شود.

    توسعه اقتصادی مناطق روستایی را باید از طریق نهاد های غیر متمركز كه نیازهای مردم را منعكس می كند ،پی گیری نمود.

    توسعه روستایی همیشه به معنی معكوس نمودن توسعه ،برنامه ریزی و اجرای آن از جامعه شهری به روستا ها و انتقال منابع مالی بیشتر به روستا ها نبوده ،بلكه تحول مناسب و مطلوب جامعه كشاورزی غالبا مستلزم زیر ساخت قدرت سیاسی و اقتصادی در سطح ملی و محلی می باشد.

    لذا بدین ترتیب است كه وضعیت و ماهیت این تغییرات برابر با تاریخ ارزش ها ،سنن و فرهنگ ملی متفاوت بوده و به تدریج شكل می گیرد.

    فرم توسعه و عمران روستایی عبارت است از هر نوع فعالیت و برنامه ای است كه وضعیت زندگی مردم روستا را اصلاح و متحول نماید.این فعالیت ها عمدتا با هماهنگ كردن و سازمان دادن و بهره وری و تلفیق تمامی منابع طبیعی و انسانی صورت می پذیرد كه نهایتا موجب بهبود كیفیت زندگی روستاییان می گردد.

    جریان فعالیت های مشترك مردم و روستاییان با مسئولین و مامورین دولتی در جهت بهبود شرایط و توسعه اقتصادی-اجتماعی و فرهنگی روستاها و توام نمودن تلاش ها در جهت توسعه ملی پیوسته الزامی ترین اصل در توسعه و عمران روستایی محسوب می گردد.

    لذا هدف توسعه روستایی افزایش كیفیت توسعه زندگی توده های مردم و آزاد نمودن نیروهای خلاقه آن ها می باشد.

    • توسعه روستایی و جوامع سنتی

    در جوامع سنتی مانند ایران روستاهای كشورمان غالب نیازهای ملموس بوسیله سنت ها مشخص و متمایز می شون در حالی كه در اغلب كشورهای جهان سوم روستاییان از آزادی و استقلال محرومند و كانال ابراز نیازشان روش های سنتی متداول آن ها بوده كه معمولا به آن بهای زیادی داده می شود.

    نیازهای ملموس همچنین با خود یاری متقابل مردم به نحوی كه پیوسته می گوییم مردم را بایستی به صورتی مساعدت نماید كه خود قادر به حل مسایلشان شوند.

    توسعه مناطق روستایی بسیار وسیع تر از برنامه ریزی جهت توسعه كشاورزی محسوب می شود.

    حتی توسعه روستایی درافزایش تولید،اشتغال و بهره گیری از امكانات مناطق روستایی نیز خلاصه نمی شود بلكه به وجود آوردن كیفیت های جدید زندگی به منظور رشد و تكامل بشری تلقی می شود.

    هدف كلی و مقدماتی توسعه روستایی را ایجاد فرصت زندگی بهتر برای مردم كم درآمد روستایی بر مبنای اتكاء به خود می دانند.

    • نتیجه

    لذا می توان اذعان داشت كه توسعه نوعی فرایند بنیادی تحول اجتماعی ،اقتصادی و سیاسی است كه رل اصلی آن بر عهده غالب اعضای جامعه بوده و با شكل و بافت كلی وجود انسان و تك تك اعضای جامعه مربوط است ودر جوامع در حال توسعه بیشترین نقش در این زمینه بر عهده كشاورزان می باشد.

    بنابر این اهتمام كشورهای در حال توسعه به توسعه روستایی به عنوان اولین اولویت جدی برای توسعه یافتگی و جلوگیری از اثرات نامطلوب مهاجرت بی رویه به شهرها در جهت كاریابی و دست یابی به امكانات اولیه زندگی از مهمترین مسایلی است كه باید بر آن در جوامع در حال توسعه دقت شود تا از بحران تخریب روستا ها جلوگیری شود و در كنار رشد صنعتی و توسعه یافتگی و رشد اقتصادی در پی آن اهمیت عدم وابستگی به بخش كشاورزی و مغفول ماندن در این زمینه ایجاد نشود.

    توسعه روستایی محدود به زمان خاصی از تاریخ نیست و بر این اساس باید به صورتی پیوسته مورد توجه قرار بگیرد و از بابت بر توسعه پایدار روستایی باید توجه ویژه ای شود و در این باره بایستی برنامه ریزی های مستمر و جدی صورت بگیرد.

نوشته شده در تاریخ دوشنبه 1 آذر 1389    | توسط: یوسف دیندار    |    |
نظرات()